Istanbul herbergt enkele van de belangrijkste monumenten uit de Byzantijnse en Ottomaanse periode. De Hagia Sophia, het Topkapi-paleis, de Blauwe Moskee en de Süleymaniye-moskee worden vaak beschreven als UNESCO-attracties, maar de officiële UNESCO-vermelding werkt iets anders. UNESCO vermeldt deze bezienswaardigheden niet als afzonderlijke Werelderfgoedlocaties.
In plaats daarvan wordt Historische Gebieden van Istanbul geregistreerd als één enkel Werelderfgoedobject. Het is toegevoegd aan de UNESCO Werelderfgoedlijst in 1985.
Dit Werelderfgoedobject bestaat uit vier hoofdonderdelen.
Binnen deze gebieden bevinden zich veel belangrijke Byzantijnse en Ottomaanse monumenten,
waaronder de Hagia Sophia, het Topkapi-paleis, het Hippodroom van Constantinopel,
Hagia Irene, de Süleymaniye-moskee, de Zeyrek-moskee en de historische Landmuren.
Wat zijn de vier door UNESCO erkende historische gebieden van Istanbul?
UNESCO verdeelt de Historische Gebieden van Istanbul in vier hoofddeelgebieden
over het Historische Schiereiland.
- Sultanahmet Archeologisch Park
- Süleymaniye Conservation Area
- Zeyrek Conservation Area
- Theodosian Land Walls Area
Elk gebied vertegenwoordigt een ander deel van de historische ontwikkeling van Istanbul.
Samen bewaren ze belangrijke religieuze gebouwen, keizerlijke paleizen,
verdedigingswerken en traditionele stadswijken uit de
Byzantijnse en Ottomaanse periode.
Hagia Sophia
Weinig bezienswaardigheden weerspiegelen de geschiedenis van Istanbul zo sterk als
Hagia Sophia. Gebouwd tussen 532 en 537 tijdens het bewind van de Byzantijnse keizer Justinianus I,
werd Hagia Sophia een van de bepalende architectonische verwezenlijkingen van
Constantinopel. De immense koepel en het innovatieve ontwerp hebben de religieuze
architectuur eeuwenlang beïnvloed. UNESCO noemt Hagia Sophia een van de unieke architectonische
meesterwerken die bijdragen aan de Outstanding Universal Value van
Historisch Istanbul. De ligging in Sultanahmet brengt haar ook
dicht bij verschillende andere belangrijke
monumenten in het Archeologisch Park.
Blauwe Moskee
Tegenover Hagia Sophia staat de Blauwe Moskee,
officieel bekend als de Sultan Ahmetmoskee, en is een van Istanbuls meest
herkenbare Ottomaanse monumenten. De moskee, gebouwd in het begin van de 17e
eeuw, staat bekend om haar grote centrale
koepel, zes minaretten en historische binnenversiering. UNESCO neemt de Blauwe Moskee op in de belangrijke
monumenten die
deel uitmaken van het historische architecturale landschap van Istanbul.
Topkapi-paleis
Eeuwenlang stond Topkapi-paleis in het middelpunt van het Ottomaanse keizerlijke leven. Het werd opgericht in de 15e eeuw en werd in de daaropvolgende eeuwen uitgebreid. Het paleis bevat binnenhoven, ceremoniële ruimten, administratieve gebouwen en keizerlijke residenties. UNESCO benadrukt dat het Topkapi-paleis een belangrijk onderdeel is van de historische skyline van Istanbul en een van de belangrijkste voorbeelden van een Ottomaanse paleiscomplex. Het paleis ligt binnen het Archeologisch Park, dicht bij de Hagia Sophia en de Hagia Irene.
Hippodroom van Constantinopel
Voordat het Sultanahmet-plein een van de drukste bezoekersgebieden van Istanbul werd, maakte het deel uit van de oude Hippodroom van Constantinopel. Tijdens de Byzantijnse periode was de Hippodroom een van de belangrijkste openbare en ceremoniële ruimtes van de stad. Hier vonden wagenrennen, keizerlijke plechtigheden en grote openbare bijeenkomsten plaats. Hoewel veel van de oorspronkelijke structuur verdwenen is, zijn er nog verschillende historische monumenten rond de voormalige arena. UNESCO beschouwt de Hippodroom
als een van de opmerkelijke monumenten in de Historische Gebieden van Istanbul.
Hagia Irene
Gelegen op het buitenste terrein van het Topkapi-paleis,
Hagia Irene is een van de belangrijkste nog bestaande
Byzantijnse kerken in Istanbul. De architectuur biedt een ander perspectief op het Byzantijnse
erfgoed van de stad en vormt een contrast met de latere Ottomaanse gebouwen rondom
het paleiscomplex. UNESCO neemt Hagia Irene op onder de belangrijke Byzantijnse monumenten
die zijn vertegenwoordigd in de Historische Gebieden van Istanbul.
Suleymaniye-moskee
De Suleymaniye-moskee is een van de grote meesterwerken
van de klassieke Ottomaanse architectuur. Ontworpen door Mimar Sinan en gebouwd in de
16e eeuw, beslaat het complex een prominente positie boven de Gouden Hoorn en blijft het een
belangrijk onderdeel van de historische skyline van Istanbul. Het Süleymaniye-complex omvatte
veel meer dan alleen de moskee zelf. Onderwijs-, liefdadigheids- en sociale gebouwen maakten deel uit van het bredere
religieuze complex. Het omliggende Suleymaniye-gebied voor behoud is er een
van de vier deelgebieden van de Historische Gebieden van Istanbul.
Moskee Zeyrek en het Zeyrek-park
Het Zeyrek-park vormt nog een belangrijke laag van de Byzantijnse en Ottomaanse geschiedenis van Istanbul. In het midden ligt de Zeyrek-moskee, oorspronkelijk onderdeel van het Byzantijnse
Pantocrator-klooster. De omliggende buurt behoudt ook elementen van het traditionele historische stedelijke weefsel van Istanbul. UNESCO erkent het Zeyrek-gebied en het voormalige Pantocrator-complex als
een van de vier onderdelen van de Historische Gebieden van Istanbul. Voor bezoekers die Sultanahmet al hebben verkend, biedt Zeyrek een rustigere
manier om de Historische Schiereilandstreek te ervaren.
De Theodosiaanse landmuren
De
Theodosiaanse landmuren strekten zich ooit uit over de westelijke kant van de Historische Schiereilandstreek en vormden
een van de belangrijkste verdedigingssystemen van Constantinopel. De muren dateren voornamelijk uit de 5e eeuw en beschermden de Byzantijnse
hoofdstad tegen aanvallen vanuit het westen. UNESCO wijst op het belang van de landmuren voor de ontwikkeling van
militaire architectuur. Het gebied langs beide zijden van de muren vormt een
van de vier officiële deelgebieden van het Werelderfgoed. Van de
muren bewaard gebleven stukken zijn vandaag nog te zien en geven een indruk van de
omvang van het oude Constantinopel.
Chora
Dicht bij de historische Land Walls ligt, Chora, voorheen de
Kerk van de Heilige Verlosser in Chora. Ze staat vooral bekend om haar
Byzantijnse mozaïeken en schilderingen. De bewaard gebleven kunstwerken behoren tot de
belangrijkste voorbeelden van laat-Byzantijns artistiek erfgoed in
Istanbul. UNESCO verwijst in het bijzonder naar de voormalige Chora-kerk en haar mozaïeken
en schilderingen bij het beschrijven van de monumenten die zijn opgenomen in de
Historische Gebieden van Istanbul. Chora is vooral de moeite waard voor bezoekers die geïnteresseerd zijn in Byzantijnse kunst,
religieuze architectuur en de geschiedenis van Constantinopel.
Welke UNESCO-attracties moet je als eerste bezoeken?
Als je Istanbul voor het eerst bezoekt,
Sultanahmet is de gemakkelijkste plek om te beginnen.
De Hagia Sophia, de Blauwe Moskee, het Topkapi-paleis, Hagia Irene en het voormalige
Hippodroom liggen geconcentreerd in hetzelfde deel van het Historisch Schiereiland. Met meer tijd kun je verder gaan naar
Süleymaniye en Zeyrek voordat je Chora en nog bestaande stukken van de historische
Landmuren verkent. Samen laten deze plekken zien hoe Byzantijnse en Ottomaanse monumenten
het historische landschap en de kenmerkende skyline hebben gevormd die Istanbul
zijn plaats bezorgden op de UNESCO-Werelderfgoedlijst.