Lịch sử của Hagia Sophia là một trong những câu chuyện quan trọng nhất ở Istanbul. Được xây dựng vào thế kỷ thứ 6 như một nhà thờ Byzantine, sau đó được chuyển đổi thành một nhà thờ Hồi giáo Ottoman, dùng làm bảo tàng trong nhiều thập kỷ và ngày nay lại hoạt động như một nhà thờ Hồi giáo, Hagia Sophia phản ánh nhiều lớp lịch sử của thành phố trong chỉ một địa danh.
Nằm ở Sultanahmet, Hagia Sophia không chỉ là một công trình tôn giáo mà còn là một trong những công trình lịch sử nổi tiếng nhất trên thế giới. Kiến trúc, mái vòm, các bức khảm, thư pháp và dòng thời gian dài khiến cho lịch sử của Hagia Sophia trở nên quan trọng đối với du khách muốn hiểu cả Istanbul Byzantine và Ottoman.
Lịch sử của Hagia Sophia: Tổng quan ngắn gọn
Lịch sử của Hagia Sophia bắt đầu từ rất lâu trước công trình hiện đang đứng ở đây. Hagia Sophia hiện tại được hoàn thành vào năm 537 dưới triều đại của hoàng đế Byzantine Justinian I, nhưng đó không phải là ngôi nhà thờ đầu tiên được xây dựng trên địa điểm này. Những ngôi nhà thờ trước đó đã từng tồn tại ở đây trước khi bị hư hại hoặc bị phá hủy.
Trong suốt gần 900 năm, Hagia Sophia đã phục vụ như một trong những nhà thờ quan trọng nhất của Đế chế Byzantine và là trung tâm của Cơ Đốc giáo Chính thống tại Constantinople. Sau khi Đế quốc Ottoman chinh phục thành phố vào năm 1453, Hagia Sophia được chuyển đổi thành một nhà thờ Hồi giáo và trở thành một trong những công trình tôn giáo mang tính biểu tượng nhất của Istanbul thời Ottoman.
Năm 1935, Hagia Sophia mở cửa như một bảo tàng. Năm 2020, nơi đây bắt đầu hoạt động trở lại như một nhà thờ Hồi giáo. Quá trình chuyển đổi lâu dài từ nhà thờ thành nhà thờ Hồi giáo, rồi bảo tàng và lại nhà thờ Hồi giáo chính là một trong những lý do chính khiến lịch sử của Hagia Sophia tiếp tục thu hút hàng triệu du khách mỗi năm.
Dòng thời gian Hagia Sophia
Dòng thời gian Hagia Sophia giúp du khách hiểu tòa nhà đã thay đổi như thế nào qua nhiều thế kỷ. Lịch sử của nó không phải là một giai đoạn đơn lẻ mà là một chuỗi các chương Byzantine, Ottoman và thời kỳ Thổ Nhĩ Kỳ hiện đại.
- Thế kỷ thứ 4: Nhà thờ đầu tiên được xây dựng trên khu đất này vào thời kỳ đầu của Cơ Đốc giáo tại Constantinople.
- Thế kỷ thứ 5: Một nhà thờ thứ hai được xây dựng sau khi nhà thờ đầu tiên bị hư hại.
- 537: Hagia Sophia hiện tại được hoàn thành dưới thời Hoàng đế Justinian I.
- 1453: Sau cuộc chinh phục Constantinople của người Ottoman, Hagia Sophia được chuyển đổi thành một nhà thờ hồi giáo. Năm 1935: Hagia Sophia mở cửa với tư cách là một bảo tàng trong thời Cộng hòa.
- Năm 2020: Hagia Sophia bắt đầu hoạt động trở lại như một nhà thờ hồi giáo.
Dòng thời gian này cho thấy vì sao Hagia Sophia là một trong những công trình lịch sử “lớp lang” nhất ở Istanbul. Hiếm có công trình nào trên thế giới lưu giữ đồng thời lịch sử nhà thờ Byzantine, di sản nhà thờ hồi giáo Ottoman và lịch sử bảo tàng hiện đại ngay cùng một nơi.
Những sự thật lịch sử ấn tượng về Hagia Sophia
Có rất nhiều sự thật lịch sử hấp dẫn về Hagia Sophia, nhưng quan trọng nhất là những thông tin gắn với tuổi đời, quá trình xây dựng, kiến trúc và sự chuyển biến tôn giáo của nó. Những dữ kiện này giúp giải thích vì sao Hagia Sophia vẫn là một trong những địa danh được ghé thăm nhiều nhất ở Istanbul.
Tòa nhà đã vượt qua động đất, hỏa hoạn, các thay đổi chính trị và những giai đoạn chuyển đổi tôn giáo. Dù đã gần 1.500 năm, Hagia Sophia vẫn đứng vững ở trung tâm Sultanahmet như một biểu tượng về chiều sâu lịch sử của Istanbul.
Hagia Sophia đã tồn tại suốt gần 1.500 năm
Một trong những điều đáng kinh ngạc nhất trong lịch sử Hagia Sophia chính là tuổi đời của nó. Tòa nhà hiện tại được hoàn thành vào năm 537, nghĩa là nó đã tồn tại ở Istanbul suốt gần 1.500 năm.
Nhiều công trình lịch sử ở Istanbul thuộc về thời kỳ Byzantine hoặc Ottoman, nhưng Hagia Sophia là một trong những ví dụ mạnh mẽ nhất của cả hai. Tường thành, các cột, mái vòm và trang trí nội thất của nó cho thấy thành phố đã thay đổi như thế nào từ Constantinople sang Istanbul thời Ottoman, rồi đến Istanbul hiện đại.
Đối với du khách, Hagia Sophia không chỉ là một tòa nhà cổ. Đó là nơi có thể nhìn thấy cùng lúc nhiều giai đoạn khác nhau trong lịch sử Istanbul.
Hagia Sophia được xây dựng chỉ trong năm năm
Một sự thật quan trọng khác về lịch sử Hagia Sophia là tốc độ xây dựng. Tòa nhà hiện tại được hoàn thành trong khoảng năm năm, điều này thật đáng kinh ngạc đối với một công trình có quy mô và mức độ phức tạp như vậy.
Việc xây dựng Hagia Sophia đòi hỏi hàng nghìn người lao động, các kiến trúc sư giàu kỹ năng và vật liệu được mang từ nhiều vùng khác nhau trong đế chế. Nhiều viên đá và cột được tái sử dụng từ các công trình cũ, giúp đẩy nhanh quá trình xây dựng.
Ngay cả với công nghệ ngày nay, việc xây dựng một tòa nhà có mái vòm lớn như vậy, không gian nội thất rộng và cấu trúc phức tạp cũng là một thách thức lớn. Vì vậy, Hagia Sophia vẫn được xem là một trong những thành tựu kiến trúc vĩ đại nhất của thời kỳ Byzantine.
Istanbul E-pass có hướng dẫn tham quan Hagia Sophia guided tour (tham quan bên ngoài) mỗi ngày. Hãy tận dụng việc nhận thông tin từ một hướng dẫn viên chuyên nghiệp đã được cấp phép từ trước với Istanbul E-pass. Du khách nước ngoài chỉ có thể tham quan tầng 2 và vé vào cổng là 25 euro mỗi người.
Ngày nay, Hagia Sophia là tòa nhà thứ ba được xây trên cùng địa điểm
Những gì du khách nhìn thấy ở Hagia Sophia ngày nay thực ra là tòa nhà lớn thứ ba được xây dựng trên chính khu đất đó. Hagia Sophia đầu tiên được xây vào thế kỷ thứ 4, nhưng sau đó đã bị phá hủy. Một nhà thờ thứ hai được xây vào thế kỷ thứ 5, nhưng cũng bị hư hại trong thời kỳ bất ổn ở thành phố.
Hagia Sophia hiện tại được xây vào thế kỷ thứ 6 dưới thời Hoàng đế Justinian I. Công trình thứ ba này trở thành phiên bản nổi tiếng nhất và tồn tại lâu dài nhất của Hagia Sophia.
Một số dấu tích còn lại từ các công trình trước đó vẫn có thể được nhìn thấy xung quanh quần thể Hagia Sophia. Những chi tiết này giúp du khách hiểu rằng lịch sử của Hagia Sophia không chỉ nằm ở bản thân tòa nhà mà còn bao gồm những lớp lịch sử sớm hơn của Constantinople.
Mái vòm của Hagia Sophia là một kỳ quan kiến trúc
Mái vòm là một trong những phần quan trọng nhất trong lịch sử và kiến trúc của Hagia Sophia. Ở thế kỷ thứ 6, kích thước và thiết kế của mái vòm thật phi thường. Nó tạo ra một không gian nội thất rộng mở, khiến tòa nhà trở nên khác biệt so với những nhà thờ thời kỳ trước.
Mái vòm của Hagia Sophia đã ảnh hưởng đến kiến trúc Byzantine và Ottoman về sau. Các kiến trúc sư Ottoman, trong đó có Mimar Sinan, đã nghiên cứu kỹ lưỡng công trình và áp dụng những bài học từ Hagia Sophia vào thiết kế các nhà thờ hồi giáo lớn mang tính hoàng gia.
Đây là một trong những lý do khiến lịch sử của Hagia Sophia cũng quan trọng để hiểu lịch sử kiến trúc nhà thờ hồi giáo ở Istanbul. Mái vòm của nó trở thành một mẫu hình, một thách thức và nguồn cảm hứng trong nhiều thế kỷ.
Hagia Sophia kết hợp di sản Byzantine và Ottoman
Một trong những phần mạnh mẽ nhất trong lịch sử Hagia Sophia là cách tòa nhà kết hợp di sản Cơ Đốc giáo và Hồi giáo. Bên trong tòa nhà, du khách có thể thấy dấu vết của thời kỳ nhà thờ Byzantine và thời kỳ nhà thờ hồi giáo Ottoman.
Các bức tranh ghép mosaic Cơ Đốc, những cột đá cẩm thạch và các chi tiết kiến trúc Byzantine phản ánh lịch sử ban đầu của tòa nhà. Những bổ sung của Ottoman như tháp minaret, bảng chữ thư pháp, mihrab và minbar cho thấy vai trò sau này của nó như một nhà thờ hồi giáo.
Sự kết hợp này khiến Hagia Sophia trở thành một trong những địa danh lịch sử độc đáo nhất ở Istanbul. Không chỉ là một công trình tiêu biểu cho một giai đoạn, đó còn là một tòa nhà nơi nhiều nền văn hóa, tôn giáo và đế chế để lại những dấu ấn có thể nhìn thấy rõ ràng.
Hagia Sophia trở thành nhà thờ hồi giáo sau cuộc chinh phục của người Ottoman
Một bước ngoặt lớn trong lịch sử Hagia Sophia xảy ra vào năm 1453, khi Sultan Mehmed II chinh phục Constantinople. Sau cuộc chinh phục, Hagia Sophia được chuyển đổi thành một nhà thờ hồi giáo và trở thành một trong những công trình tôn giáo quan trọng nhất của Istanbul thời Ottoman.
Trong thời kỳ Ottoman, các tháp minaret được bổ sung, thư pháp Hồi giáo được đặt bên trong và tòa nhà được duy trì như một nhà thờ hồi giáo hoàng gia. Vị trí của nó ở trung tâm khu phố cổ khiến nó trở thành biểu tượng của thủ đô Ottoman mới.
Chương Ottoman trong lịch sử Hagia Sophia là yếu tố then chốt để hiểu Istanbul sau năm 1453. Tòa nhà tiếp tục được tôn trọng, trùng tu và sử dụng cho mục đích thờ phụng trong nhiều thế kỷ.
Hagia Sophia là bảo tàng trong nhiều thập kỷ
Năm 1935, Hagia Sophia mở cửa như một bảo tàng. Giai đoạn này trở thành một chương quan trọng khác trong lịch sử Hagia Sophia, bởi tòa nhà được nhiều người từ khắp nơi trên thế giới đến tham quan như một di tích văn hóa và lịch sử.
Trong những năm hoạt động như bảo tàng, Hagia Sophia trở thành một trong những điểm thu hút nổi tiếng nhất của Istanbul. Du khách đến để chiêm ngưỡng các bức mosaic Byzantine, thư pháp Ottoman, mái vòm khổng lồ và không gian mang nét đặc biệt riêng.
Mặc dù ngày nay Hagia Sophia hoạt động trở lại như một nhà thờ hồi giáo, giai đoạn bảo tàng của nó vẫn là một phần quan trọng trong lịch sử hiện đại.
Ngày nay, Hagia Sophia là nhà thờ hồi giáo
Ngày nay, Hagia Sophia hoạt động như một nhà thờ hồi giáo. Tòa nhà vẫn mở cửa cho người đi hành lễ và tiếp tục thu hút du khách quan tâm đến lịch sử, kiến trúc và ý nghĩa văn hóa của nó.
Vì Hagia Sophia là một nhà thờ hồi giáo đang hoạt động, du khách cần cư xử tôn trọng trong suốt chuyến tham quan. Trang phục kín đáo là cần thiết, giày được tháo trước khi vào các khu vực cầu nguyện và việc tiếp cận có thể thay đổi trong giờ cầu nguyện hoặc vào những ngày tôn giáo đặc biệt.
Đối với du khách, Hagia Sophia vẫn là một trong những địa điểm quan trọng nhất nên đến ở Istanbul. Lịch sử của nó với tư cách là nhà thờ Byzantine, nhà thờ hồi giáo Ottoman, bảo tàng và rồi lại là nhà thờ hồi giáo khiến nó trở thành một trong những biểu tượng mạnh mẽ nhất của thành phố.
Tham quan Hagia Sophia ngày nay
Những du khách muốn tìm hiểu lịch sử của Hagia Sophia nên lên kế hoạch đủ thời gian cho tòa nhà và khu vực xung quanh. Hagia Sophia nằm ở Sultanahmet, gần nhiều trong số những địa danh lịch sử nổi tiếng nhất của Istanbul.
Khu vực xung quanh Hagia Sophia rất phù hợp cho một lộ trình tham quan đầy đủ về lịch sử. Du khách có thể ghé thăm Nhà thờ hồi giáo Blue Mosque, Cung điện Topkapi, Bảo tàng Thành cổ Basilica Cistern, Quảng trường Sultanahmet, Bảo tàng Nghệ thuật Thổ Nhĩ Kỳ và Hồi giáo, và các Bảo tàng Khảo cổ học Istanbul ở gần đó.
Istanbul E-pass cung cấp trải nghiệm tham quan Hagia Sophia từ bên ngoài với một hướng dẫn viên chuyên nghiệp nói tiếng Anh được cấp phép. Điều này có thể giúp du khách hiểu rõ lịch sử Hagia Sophia trước khi vào tham quan hoặc trong khi khám phá khu vực Sultanahmet.
Những điều cần xem gần Hagia Sophia
Lịch sử của Hagia Sophia gắn liền chặt chẽ với trung tâm lịch sử của Istanbul. Vì lý do đó, du khách có thể kết hợp việc tham quan Hagia Sophia với một vài địa danh gần đó trong cùng một ngày.
Blue Mosque nằm ngay bên kia Quảng trường Sultanahmet và là một trong những nhà thờ hồi giáo Ottoman nổi tiếng nhất ở Istanbul. Cung điện Topkapi nằm trong khoảng cách đi bộ và cho thấy cuộc sống hoàng gia của các vị sultan Ottoman. Basilica Cistern là một địa danh Byzantine khác gần Hagia Sophia, mang đến một góc nhìn khác về lịch sử dưới lòng đất của thành phố.
Những địa điểm gần đó khác bao gồm Bảo tàng Nghệ thuật Thổ Nhĩ Kỳ và Hồi giáo, các Bảo tàng Khảo cổ học Istanbul, Chợ Arasta và Đại Bazar. Cùng với nhau, những nơi này tạo nên một trong những tuyến đường đi bộ lịch sử phong phú nhất ở Istanbul.
Lời kết
Lịch sử của Hagia Sophia chính là lịch sử của Istanbul trong một công trình. Tòa nhà bắt đầu như một nhà thờ Byzantine, trở thành một nhà thờ hồi giáo Ottoman, từng là bảo tàng và ngày nay lại hoạt động như một nhà thờ hồi giáo.
Mái vòm, các bức mosaic, thư pháp, kiến trúc và vị trí ở Sultanahmet khiến Hagia Sophia trở thành một trong những địa danh lịch sử quan trọng nhất trên thế giới. Đối với du khách muốn hiểu về quá khứ của Istanbul, Hagia Sophia là một trong những nơi khởi đầu tốt nhất.