Uspon i pad Osmanskog carstva
Svaki uspon ima borbe, i svaki pad ima razloge koji su često zamagljeni posledicama tih događaja. Sunce Osmanskog carstva, jednog od najvećih carstava u istoriji, uzdignulo se i dugo sjalo, ali kao i svaka druga dinastija, pad je bio mračan i postojan.
Osmansko carstvo je osnovano 1299. godine i proizašlo je iz turskih plemena u Anatoliji. Osmanlije su uživale znatan uticaj tokom 15. i 16. veka i vladale su više od 600 godina. Smatra se jednom od najduže trajućih dinastija u istoriji vladarskih carstava. Moć Osmanlija se uopšteno smatrala moći islama. Zapadni Evropljani su je smatrali pretnjom. Vladavina Osmanskog carstva smatra se epohom regionalne stabilnosti, bezbednosti i napretka. Uspeh ove dinastije pripisuje se sposobnosti da se prilagode promenljivim okolnostima, čime su otvorili put za kulturni, društveni, verski, ekonomski i tehnološki razvoj.
Istorija Osmanskog carstva
Osmansko carstvo se proširilo tako da je obuhvatalo različite oblasti današnje Evrope. U svom vrhuncu protezalo se preko Turske, Egipta, Sirije, Rumunije, Makedonije, Mađarske, Izraela, Jordana, Libana, delova Arapskog poluostrva i delova Severne Afrike. Ukupna površina carstva iznosila je oko 7.6 million square miles u 1595. godini. Dok se raspadalo, jedan njegov deo postao je današnja Turska.
Poreklo Osmanskog carstva
Osmanska oblast pojavila se kao rasparčani ostatak Seldžučkog turskog carstva. Seldžučko carstvo su napadali turski ratnici pod vođstvom Osmana I u 13. veku, koji su iskoristili mongolske invazije. Mongolske invazije su oslabile seldžučku državu, i integritet islama bio je ugrožen. Nakon pada Seldžučkog carstva, osmanski Turci su stekli moć. Preuzeli su kontrolu nad drugim državama seldžučkog nasleđa i postepeno, do 14. veka, različite turske vladavine su uglavnom bile pod upravom Osmanskih Turaka.
Uspon Osmanskog carstva
Uspon svake dinastije je više postepen nego nagao proces. Tursko carstvo duguje svoj uspeh izuzetnom vođstvu Osmana I, Orhana, Murada I i Bajazida I, svojoj centralizovanoj strukturi, dobrim upravljanju, konstantnom proširenju teritorije, kontroli trgovačkih puteva i organizovanoj, neustrašivoj vojnoj snazi. Kontrola trgovačkih puteva otvorila je vrata velikom bogatstvu, što je imalo značajnu ulogu u stabilnosti i ukorenjenju vlasti.
Period velikog širenja
Jasnije rečeno, Osmansko carstvo je dostiglo vrhunac osvajanjem Carigrada, prestonice Vizantijskog carstva. Carigrad, koji se smatrao neosvojivim, bio je doveden na kolena potomcima Osmana. Ovo osvajanje postalo je temelj za dalja proširenja carstva, uključujući više od deset različitih država u Evropi i na Bliskom istoku. Literatura o istoriji Osmanskog carstva naziva ovu eru periodom velikog širenja. Mnogi istoričari ovaj rast pripisuju neuređenom i opadajućem stanju okupiranih teritorija i naprednoj, organizovanoj vojnoj moći Osmanlija. Širenje se nastavilo porazom Mameluka u Egiptu i Siriji. Alžir, Mađarska i delovi Grčke takođe su došli pod okrilje Osmanskih Turaka u 15. veku.
Iz fragmenata istorije Osmanskog carstva jasno je da je, uprkos tome što je bila dinastija, položaj samo vrhovnog vladara ili sultana bio nasledan; svi ostali, čak i elita, morali su zaslužiti svoje pozicije. Godine 1520. vlast je bila u rukama Sulejmana I. Tokom njegove vladavine Osmansko carstvo je steklo još veću moć, a priznat je strogi pravosudni sistem. Kultura ove civilizacije počela je da cveta.
Pad Osmanskog carstva
Smrt sultana Sulejmana I označila je početak ere koja je dovela do opadanja Osmanske dinastije. Kritični razlog za pad pokazao se kao uzastopni vojni porazi, a najznačajniji među njima bio je poraz u bitci kod Lepanta. Rusko-turski ratovi doveli su do propadanja vojne snage. Nakon ratova, carstvo je moralo da potpiše više ugovora, te je izgubilo veliki deo svoje ekonomske nezavisnosti. Krimski rat je stvorio dodatne komplikacije.
Do 18. veka centralni stub carstva je oslablio, a razne pobune dovele su do stalanog gubitka teritorija. Zbog političkih intriga u sultanatu, jačanja evropskih sila i ekonomske konkurencije kako su se razvijale nove trgovine, Tursko carstvo je doseglo iscrpljujuću fazu i nazvano je "bolesnikom Evrope". Tako je nazvano jer je izgubilo svu svoju nekadašnju značajnost, bilo ekonomski nestabilno i sve više zavisno od Evrope. Kraj Prvog svetskog rata označio je i kraj Osmanskog carstva. Turski nacionalisti su ukinuli sultanat, potpisavši Sporazum iz Sèvresa.
Završna reč
Svaki uspon ima i pad, ali Osmanlije su vladale oko 600 godina, i bilo je potrebno Prvi svetski rat da stane na kraj tome. Osmanske Turke i danas se pamti po hrabrosti, kulturnom razvoju i raznolikosti, inovativnim poduhvatima, verskoj toleranciji i arhitektonskim čudima. Politike i političke strukture koje su razvili kasniji Turci i dalje funkcionišu, mada u unapređenim ili izmenjenim oblicima.