UNESCO znamenitosti svetske baštine u Istanbulu

Koje su četiri istorijske oblasti Istanbula uvrštene na UNESCO-ovu listu?

UNESCO deli istorijske oblasti Istanbula na četiri glavne sastavne oblasti širom Istorijskog poluostrva.

• Arheološki park Sultanahmet
• Zaštićena oblast Süleymaniye
• Zaštićena oblast Zeyrek
• Oblast Teodosijevih kopnenih bedema

Svako područje predstavlja drugačiji deo istorijskog razvoja Istanbula. Zajedno čuvaju glavne verske građevine, carske palate, odbrambene strukture i tradicionalne urbane četvrti iz vizantijskog i osmanskog perioda.

Hagia Sophia

Malo znamenitosti predstavlja istoriju Istanbula tako snažno kao Hagia Sophia. Izgrađena između 532. i 537. godine tokom vladavine vizantijskog cara Justinijana I, Hagia Sophia postala je jedno od ključnih arhitektonskih dostignuća Konstantinopolja. Njena ogromna kupola i inovativni dizajn uticali su na versku arhitekturu vekovima. UNESCO prepoznaje Hagia Sophia kao jedno od jedinstvenih arhitektonskih remek-dela koja doprinose izuzetnoj univerzalnoj vrednosti Istorijskog Istanbula. Njena lokacija u Sultanahmetu takođe je stavlja blizu nekoliko drugih važnih spomenika unutar Arheološkog parka.

Blue Mosque

Nasuprot Aja Sofiji, Blue Mosque, zvanično poznata kao džamija Sultan Ahmed, jedan je od najprepoznatljivijih osmanskih spomenika u Istanbulu. Izgrađena početkom 17. veka, džamija je poznata po velikoj centralnoj kupoli, šest minareta i istorijskoj unutrašnjoj dekoraciji. UNESCO ubraja Blue Mosque među važne spomenike koji čine deo istorijskog arhitektonskog pejzaža Istanbula.

Palata Topkapi

Vekovima je Palata Topkapi bila u središtu osmanskog carskog života. Osnovana u 15. veku i proširivana tokom narednih vekova, palata sadrži dvorišta, ceremonijalne prostore, administrativne zgrade i carske rezidencije. UNESCO ističe Palatu Topkapi kao važan deo istorijskog obrisa Istanbula i kao jedan od glavnih primera kompleksa osmanske palate. Palata se nalazi u okviru Arheološkog parka, u blizini Aja Sofije i Aja Irene.

Hippodrome of Constantinople

Pre nego što je Sultanahmet Square postao jedno od najprometnijih područja za posetioce u Istanbulu, bio je deo drevnog Hippodrome of Constantinople. Tokom vizantijskog perioda, Hipodrom je bio jedan od najvažnijih javnih i ceremonijalnih prostora u gradu. Ovde su se održavale trke kočija, carske ceremonije i velika javna okupljanja. Iako je veliki deo prvobitne strukture nestao, nekoliko istorijskih spomenika ostalo je oko nekadašnje arene. UNESCO prepoznaje Hipodrom kao jedan od značajnih spomenika u okviru Istorijskih područja Istanbula.

Hagia Irene

Smeštena unutar spoljašnjeg kompleksa palate Topkapi, Hagia Irene je jedna od važnih očuvanih vizantijskih crkava u Istanbulu. Njena arhitektura nudi drugačiju perspektivu na vizantijsko nasleđe grada i predstavlja kontrast kasnijim osmanskim zgradama koje okružuju kompleks palate. UNESCO ubraja Hagia Irene među važne vizantijske spomenike zastupljene u okviru Istorijskih područja Istanbula.

Suleymaniye Mosque

Suleymaniye Mosque je jedno od velikih remek-dela klasične osmanske arhitekture. Projektovao ju je Mimar Sinan, a izgrađena je u 16. veku; kompleks zauzima istaknuti položaj iznad Zlatnog roga i ostaje važan deo istorijske panorame Istanbula. Kompleks Süleymaniye obuhvatao je mnogo više od same džamije. Obrazovne, dobrotvorne i društvene zgrade bile su deo šireg verskog kompleksa. Okolno Suleymaniye Conservation Area je jedno od četiri sastavna područja Istorijskih oblasti Istanbula.

Džamija Zeyrek i područje očuvanja Zeyrek

Područje očuvanja Zeyrek predstavlja još jedan važan sloj vizantijske i osmanske istorije Istanbula. U njegovom središtu nalazi se džamija Zeyrek, prvobitno deo vizantijskog manastira Pantocrator. Okolno susedstvo takođe čuva elemente tradicionalnog istorijskog urbanog tkiva Istanbula. UNESCO prepoznaje područje Zeyrek i nekadašnji kompleks Pantocrator kao jednu od četiri komponente Istorijskih područja Istanbula. Za posetioce koji su već istražili Sultanahmet, Zeyrek nudi mirniji način da dožive Istorijsko poluostrvo.

Theodosian Land Walls

Protežući se preko zapadne strane Istorijskog poluostrva, Theodosian Land Walls nekada su činile jedan od najvažnijih odbrambenih sistema Konstantinopolja. Zidine uglavnom potiču iz 5. veka i štitile su vizantijsku prestonicu od napada koji su dolazili sa zapada. UNESCO ističe značaj Kopnenih zidina u razvoju vojne arhitekture. Područje duž obe strane zidina čini jedno od četiri zvanična sastavna područja lokaliteta Svetske baštine. Sačuvani delovi se i danas mogu videti i pružaju osećaj razmera drevnog Konstantinopolja.

Chora

U blizini istorijskih Kopnenih zidina, Chora, nekadašnja Crkva Svetog Spasitelja u Chori, posebno je poznata po svojim vizantijskim mozaicima i slikama. Sačuvana umetnička dela spadaju među važne istanbulske primere kasnovizantijskog umetničkog nasleđa. UNESCO se posebno poziva na nekadašnju crkvu Chora i njene mozaike i slike kada opisuje spomenike predstavljene unutar Istorijskih područja Istanbula. Chora je naročito vredna posete za posetioce zainteresovane za vizantijsku umetnost, religijsku arhitekturu i istoriju Konstantinopolja.

Koje UNESCO atrakcije treba prvo da posetite?

Ako prvi put posećujete Istanbul, Sultanahmet je najlakše mesto za početak. Aja Sofija, Plava džamija, palata Topkapi, Aja Irina i nekadašnji Hipodrom nalaze se u istom delu Istorijskog poluostrva. Ako imate više vremena, nastavite ka Süleymaniyeu i Zeyreku pre nego što istražite Choru i preostale delove istorijskih Kopnenih zidina. Zajedno, ova mesta pokazuju kako su vizantijski i osmanski spomenici oblikovali istorijski pejzaž i prepoznatljiv horizont grada koji je Istanbulu doneo mesto na UNESCO-voj Listi svetske baštine.